یکی از روشهایی که به منظور افزایش مقاومت و درخشندگی و جلوه بیشتر بر روی فلزات مختلف و حتی گاهی بر روی اجسام و مصنوعات دیگر نیز انجام میگیرد، آبکاری طلا است. اما در واقع این روش بیشتر بر روی زیورآلات مختلف از جنس نقره، روی و استیل به منظور جلوگیری از اکسید شدن، زینت و جلوه بیشتر و کاهش قیمت تمام شده محصولات صورت میگیرد. قطعههایی که با طلا آبکاری شدهاند، درخشندگی خاصی داشته و بسیار شبیه به طلا هستند و حتی گاهی اوقات با طلا واقعی اشتباه گرفته میشوند.
آبکاری طلا چیست ؟
به فرآیندی که در آن لایه نازکی از یک فلز طی فرآیند الکترولیز بر روی فلز دیگر مینشیند، آبکاری میگویند، حال اگر از طلا به عنوان روکش استفاده شود، تحت عنوان آبکاری طلا شناخته میشود. در روند آبکاری، طلا و جواهرات یا هر نوع فلز دیگر را در ظرفی حاوی آلیاژ طلا قرار میدهند، سپس به جسم، جریان الکترونیکی وارد میشود، این جریان باعث رسوب لایهای نازک از طلا روی اجسام مذکور میگردد. وقتی یک زیور با طلای 18 عیار ساخته میشود، برای اینکه محصول نهایی براق و درخشانتر گردد، روی آن را با یک طلای 24 عیار روکش میکنند، به آبکاری طلا در گفتار عامیانه " تغییر رنگ طلا " هم میگویند. عموما افراد برای تغییر رنگ طلا، مثلا از زرد به سفید یا سفید به رزگلد و ... از روش آبکاری استفاده میکنند. حتی برای جلا دادن طلاهای قدیمی یا به اصطلاح نونوار کردن آنها از روش آبکاری طلا استفاده شده و جلا و درخشش زیورآلات را مانند روز اول میکنند. ضخامت لایه آبکاری برای مصنوعات و اجسام مختلف، متفاوت است.
مراحل آبکاری طلا
پرداخت طلا یا آماده سازی در مرحله اول باید سطح فلز پایه تمیز و عاری از هر گونه آلاینده خارجی شود، این کار معمولا توسط دستگاهی به نام دینام انجام میگیرد. در این دستگاه یکسری فرچه موئی، نمدی یا پنبهای قرار گرفته که همراه با روغن پنزا، خطهای تقریبا عمیق روی قطعه مورد نظر را از بین میبرند و در نهایت برای براق شدن روی کار از پولیش مخصوص طلا و فرچه موئی استفاده میکنند. شستشو برای این که تما چربیها به خوبی از بین بروند، از پودر شوینده و آب داغ کمک گرفته و زیر کار را کاملا میشوئیم، سپس قطعه مورد نظر را در ظرف حاوی، 30 گرم سیانور پتاسیم یا سدیم که در یک لیتر آب مقطر حل شده است، قرار میدهیم و در آخر هم با آب شهری آن را آبکشی مینمائیم. لیزگیری در گام بعدی، قسمتی زیر کار را درون محلولی از یک لیتر آب مقطر 100 یا یک استکان اسید سولفوریک غلیظ ( H2SO4 ) قرار داده و سپس با آب شهر میشوئیم و در نهایت فلز را با استفاده از خاک اره خشک میکنیم تا تمام رطوبت فلز گرفته شود. لازم به ذکراست خاک اره علاوه بر اینکه تمام آب طلا را به خود جذب کرده و طلا را خوب خشک میکند، رنگ طلا را حفظ کرده و از مات و کدر شدن طلا جلوگیری مینماید. وان آبکاری در این مرحله ابتدا محلول الکترولیت را میسازند، برای ساخت آن باید آب مقطر، یک گرم طلا با عیار بالا، 3 گرم هیدروژن، 5 گرم سیانور سدیم یاپتاسیم، 3 گرم کربنات سدیم یا پتاسیم، یک استکان جوهر نمک و یک چهارم استکان محلول آمونیاک را با هم مخلوط کنیم، لازم است این کار به صورت تخصصی و مرحله به مرحله توسط کارشناس انجام شود. بعد از آمادهسازی این مرحله، قطعه مورد نظر را در یک محفظه شیشهای از جنس پیرکس، فایبرگلاس یا محفظه با پوشش P.V.C ، قرار میدهیم و محلول الکترولیت را روی آن میریزیم. دقت کنید، حداکثر زمان انجام آبکاری 30 ثانیه است، زیرا طولانی شدن آن باعث کدر شدن قطعهی آبکاری شده میگردد.